Na kleine start studie Fries klinkt roep om Papiaments aan universiteit Groningen

GRONINGEN – De nieuwe bachelor Friese taal en cultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen is dit collegejaar begonnen met slechts drie studenten. Nauwelijks is de opleiding opnieuw van start, of er klinkt al een oproep om het programma breder op te zetten. RUG-alumnus en onderzoeker Jan Bant pleit ervoor om van de studie een opleiding rond taaldiversiteit en minderheidstalen te maken, waarin ook het Papiaments een vaste plaats krijgt.

De studie Fries keerde dit jaar na vijftien jaar terug als volwaardige universitaire opleiding. De Rijksuniversiteit Groningen is de enige universiteit in Nederland die een bachelor Friese taal en cultuur aanbiedt. Voor een reguliere opleiding zou een instroom van ongeveer twintig studenten wenselijk zijn, maar hoogleraar Fries Arjen Versloot wees er eerder op dat dergelijke aantallen voor een kleine taal nauwelijks haalbaar zijn.

Bant ziet juist daarin aanleiding om verder te kijken dan het Fries alleen. In een opiniestuk in universiteitskrant UKrant stelt hij voor de opleiding te verbreden tot een studie waarin verschillende minderheidstalen en taaldiversiteit centraal staan. Het Papiaments zou daar volgens hem bij uitstek bij passen.

Bant kent zowel Groningen als het Caribisch deel van het Koninkrijk. Hij groeide op Aruba op, studeerde onder meer in Groningen en doet momenteel promotieonderzoek naar de geschiedenis van honkbal en identiteit binnen het Koninkrijk. Daarnaast publiceerde hij samen met onderzoekers Eric Mijts en Peter Scholing over de mogelijkheden van digitaal onderzoek naar het Papiaments en het behoud van de taal.

Eerdere brede opleiding verdween

Opvallend is dat de RUG juist onlangs afscheid heeft genomen van een eerdere brede taalopleiding. Het Fries maakte jarenlang deel uit van de bachelor Minorities & Multilingualism, waarin minderheden en meertaligheid centraal stonden. Die opleiding werd afgebouwd omdat gemiddeld slechts ongeveer tien nieuwe studenten per jaar instroomden en de studie financieel niet langer houdbaar was.

Daarna werd besloten het Fries opnieuw een prominentere en zelfstandiger plaats te geven. Den Haag stelde daarvoor structureel geld beschikbaar. De nieuwe bachelor Friese taal en cultuur duurt drie jaar en behandelt naast taal ook literatuur, geschiedenis, cultuur en de positie van minderheidstalen.

Bant wil die basis nu gebruiken voor een bredere academische opleiding waarin het Fries niet verdwijnt, maar juist wordt verbonden met andere talen die binnen het Koninkrijk een bijzondere positie hebben.

Het Papiaments is daarvoor een voor de hand liggende kandidaat. Nederland erkent het Papiaments als regionale of minderheidstaal onder het Europees Handvest. Op Bonaire geniet de taal sinds kort bovendien dezelfde zwaardere bescherming onder het Handvest als het Fries in Fryslân.

Aan de Rijksuniversiteit Groningen bestaat al onderzoek naar Papiaments en meertaligheid, maar een zelfstandige universitaire bachelor Papiaments bestaat er niet. Onderzoekers van de RUG publiceerden dit jaar nog over het gebruik en de waardering van Papiamento in het onderwijs.

Of de universiteit iets met het voorstel van Bant gaat doen, is nog niet bekend. Vooralsnog is Friese taal en cultuur een zelfstandige bachelor en is er geen besluit genomen om het Papiaments aan het studieprogramma toe te voegen.